Pomóż nam stworzyć terapię genową dla dzieci chorych na Smith-Lemli-Opitz-Syndrome

Terapia genowa dla dzieci z zespołem Smitha-Lemli-Opitza (SLOS)

Zespół Smitha-Lemli-Opitza (SLOS)

Zespół Smitha-Lemli-Opitza (SLOS) to rzadka, ciężka choroba genetyczna wywołana mutacją w genie DHCR7, który odpowiada za produkcję cholesterolu – niezbędnego dla prawidłowego rozwoju mózgu i organizmu.

Na czym polega SLOS?

Choroba jest spowodowana mutacją w genie DHCR7. Gen ten koduje enzym niezbędny w ostatnim etapie produkcji cholesterolu. W wyniku jego nieprawidłowego działania:

• organizm nie potrafi prawidłowo syntezować cholesterolu,
• dochodzi do jego niedoboru,
• gromadzi się 7-dehydrocholesterol oraz 8-dehydrocholesterol, które mogą działać toksycznie.

Cechy charakterystyczne SLOS:

• umiarkowana do ciężkiej niepełnosprawność intelektualna, opóźnienie rozwoju, małogłowie, hipotonia (obniżone napięcie mięśniowe) oraz problemy behawioralne, w tym cechy autyzmu;
• zaburzenia wzrostu oraz brak prawidłowego przyrostu masy ciała;
• charakterystyczne rysy twarzy, rozszczep podniebienia, polidaktylia postaksjalna (dodatkowe palce) oraz typowa syndaktylia 2–3 (zrośnięcie drugiego i trzeciego palca stopy);
• inne: wady układu moczowo-płciowego, wrodzone wady serca, hipoplazja płuc, problemy żołądkowo-jelitowe (np. trudności w karmieniu, choroba Hirschsprunga), zaćma oraz nadwrażliwość na światło.

Obecnie stosowane leczenie

Na ten moment nie istnieje skuteczne leczenie przyczynowe – stosuje się jedynie terapię objawową, obejmującą:

• suplementację cholesterolu
• leczenie objawowe (np. operacje wad serca)
• terapię rozwojową, neurologiczną i dietetyczną.

Dlaczego sama suplementacja cholesterolu nie wystarczy?

Suplementacja cholesterolu przynosi ograniczone efekty, ponieważ problem w SLOS jest bardziej złożony niż sam jego niedobór.

• Uszkodzony enzym DHCR7 nie przekształca prawidłowo 7- i 8-dehydrocholesterolu w cholesterol. W efekcie związki te gromadzą się w organizmie, a ich utlenione formy (oksysterole) mogą być toksyczne, szczególnie dla mózgu. Suplementacja cholesterolu nie usuwa tych substancji.

• Suplementowany cholesterol nie przenika przez barierę krew–mózg w ilościach wystarczających do skorygowania niedoboru w mózgu . Mózg musi produkować go samodzielnie, a w SLOS ten proces jest zaburzony, więc nawet jeśli poziom cholesterolu we krwi się poprawi, mózg nadal może mieć jego niedobór.

Czy SLOS jest dobrym kandydatem do terapii genowej?

• SLOS jest chorobą jednogenową (mutacja w genie DHCR7), co czyni ją potencjalnie dobrym celem terapii genowej — teoretycznie wystarczy dostarczenie prawidłowej kopii genu.
• Mechanizm choroby jest dobrze poznany: niedobór cholesterolu i nagromadzenie toksycznych prekursorów .
• Przywrócenie aktywności enzymu DHCR7 mogłoby bezpośrednio skorygować zaburzenia metaboliczne, co jest klasycznym celem terapii genowej.

• Enzym DHCR7 działa w wielu tkankach , więc nawet częściowa poprawa jego aktywności mogłaby przynieść efekt ogólnoustrojowy.

• Obecne leczenie ma ograniczoną skuteczność.

Jak terapia genowa mogłaby wpłynąć na życie pacjentów ze SLOS?

Ponieważ terapia genowa dla SLOS znajduje się obecnie we wczesnej fazie badań, jej rzeczywiste efekty nie są jeszcze znane i nie można ich zagwarantować. Potencjalne korzyści zależałoby od wielu czynników, takich jak rodzaj mutacji, stopień zaawansowania choroby oraz moment podania terapii — im wcześniej, tym potencjalnie większa szansa na lepsze efekty.

Mimo to istnieje naukowo uzasadniona nadzieja, że skuteczna terapia genowa mogłaby realnie poprawić jakość życia pacjentów.

Najważniejsze potencjalne korzyści:

• Leczenie przyczyny choroby

Obecnie stosowane metody skupiają się wyłącznie na łagodzeniu objawów. Terapia genowa mogłaby dostarczyć prawidłową kopię genu DHCR7, co umożliwiłoby komórkom produkcję działającego enzymu. W efekcie mogłoby dojść do poprawy syntezy cholesterolu oraz ograniczenia gromadzenia się toksycznych prekursorów.

• Poprawa funkcjonowania mózgu i rozwoju neurologicznego

Cholesterol jest kluczowy dla rozwoju mózgu, zwłaszcza we wczesnym dzieciństwie. Terapia genowa może wspierać funkcje poznawcze, rozwój mowy i komunikacji oraz łagodzić problemy behawioralne, a także potencjalnie zmniejszać stopień niepełnosprawności intelektualnej. Należy jednak pamiętać, że część zmian w mózgu może być nieodwracalna.

• Zmniejszenie toksyczności w organizmie

Przywrócenie aktywności enzymu DHCR7 mogłoby obniżyć poziom 7- i 8-dehydrocholesterolu oraz ich toksycznych pochodnych. To z kolei mogłoby korzystnie wpłynąć nie tylko na mózg, ale również na inne narządy.

• Lepszy rozwój fizyczny i ogólny stan zdrowia

Potencjalna poprawa metabolizmu cholesterolu może wspierać wzrost i przyrost masy ciała, poprawiać napięcie mięśniowe, funkcjonowanie układów wewnętrznych oraz ograniczać liczbę powikłań zdrowotnych.

Co możemy zrobić?

W 2025 roku Fundacja Purestone nawiązała współpracę z Gene2Cure i wspólnie rozpoczęliśmy przełomowy projekt terapii genowej dla dzieci ze SLOS. Projekt prowadzony jest przez zespół badawczy pod kierunkiem prof. Leszka Lisowskiego z Children’s Medical Research Institute (CMRI) w Sydney . Zespół prof. Lisowskiego opracowuje indywidualnie zaprojektowaną terapię genową opartą na wektorach AAV, której celem jest dostarczenie prawidłowej kopii genu DHCR7 i przywrócenie jego funkcji.

Czego potrzebujemy?

Choć mamy wiedzę, doświadczenie i zaangażowany zespół naukowców, potrzebujemy wsparcia finansowego, by doprowadzić ten projekt do końca – od badań przedklinicznych, przez produkcję kliniczną, aż po pierwsze podanie terapii pacjentom. Każda wpłata przybliża nas do tego celu.

Projekt ten to potencjalny przełom na skalę światową – nie tylko dla dzieci z SLOS, ale także jako model rozwoju terapii genowej dla innych rzadkich chorób genetycznych. To pierwszy krok ku systemowemu leczeniu schorzeń, które do tej pory były nieuleczalne.

Koszty realizacji terapii

Oszacowano, że stworzenie terapii wymaga nakładów rzędu 5 mln euro. W tej kwocie zawiera się pełen cykl: prace badawcze, produkcja oraz eksperymentalne podanie dla grupy około 10-15 pacjentów. W przeliczeniu na jednego uczestnika daje to około 2 mln zł, co – mimo wysokiej kwoty całkowitej – otwiera możliwość wspólnego finansowania projektu.

Ze względu na rzadkość choroby projekty tego typu nie są priorytetem dla dużych koncernów farmaceutycznych, które koncentrują się na rozwiązaniach o większym potencjale rynkowym. W praktyce oznacza to, że ciężar finansowania musi zostać przejęty przez rodziny pacjentów oraz organizacje non profit. Jednocześnie ma to swoją istotną zaletę – w przyszłości może umożliwić bardziej przystępne cenowo leczenie w porównaniu z tradycyjnymi modelami komercyjnego rozwoju terapii.

Dołącz do nas – wspólnie osiągniemy cel

Jeśli jesteś rodzicem, lekarzem, naukowcem, darczyńcą lub po prostu osobą, która wierzy w postęp medycyny – możesz stać się częścią tej zmiany. Wspierając ten projekt, pomagasz nie tylko jednemu dziecku, ale tworzysz fundament dla terapii przyszłości.

Pobierz opis terapii genowej

Organizacja partnerska